کد خبر : 41893
تاریخ انتشار : ۲۳ دی ۱۳۹۲ - ۱۰:۵۳
نسخه چاپی نسخه چاپی
تعداد بازدید 182 بازدید

شرح خطبه امام سجاد(ع) در شهرشام / قسمت دوم

 فضائل امام علي(ع)قسمت دوم خطبه امام سجاد(ع) معرفي امام علي(ع) و بيان فضائل آن حضرت است ، امام سجاد(ع) در حالي اين خطبه را ايراد کرد که مردم شام با دشمني علي(ع) بزرگ شدند و در منابر و مجالس خود بر علي(ع) لعن مي کردند، اکنون امام سجاد(ع) در جمع چنين مردمي به فضائل علي(ع) پرداخت.اَناَ بْنُ عَليُّ اْلمُرتَضي ، من فرزند علي مرتضي هستم.امام سجاد(ع) بر خلاف بخش دوم خطبه که ابتدا فضائل پيامبر(ص) را برشمرد بعد نام مبارک پيامبر(ص) را برد اما در اينجا ابتدا نام علي مرتضي(ع) برد بعد فضائل را بيان کرد شايد علت…

 

 

images

 

شرح خطبه امام سجاد(ع) در شهرشام

   سيداحمد ميرعمادي  / میرملاس نیوز : 

نماينده ولي فقيه  استان لرستان / امام جمعه خرم آباد؛ 

قسمت دوم

 فضائل امام علي(ع)

قسمت دوم خطبه امام سجاد(ع) معرفي امام علي(ع) و بيان فضائل آن حضرت است ، امام سجاد(ع) در حالي اين خطبه را ايراد کرد که مردم شام با دشمني علي(ع) بزرگ شدند و در منابر و مجالس خود بر علي(ع) لعن مي کردند، اکنون امام سجاد(ع) در جمع چنين مردمي به فضائل علي(ع) پرداخت.

اَناَ بْنُ عَليُّ اْلمُرتَضي ، من فرزند علي مرتضي هستم.

امام سجاد(ع) بر خلاف بخش دوم خطبه که ابتدا فضائل پيامبر(ص) را برشمرد بعد نام مبارک پيامبر(ص) را برد اما در اينجا ابتدا نام علي مرتضي(ع) برد بعد فضائل را بيان کرد شايد علت آن باشد که حضرت ابتدا نام علي(ع) را برد تا اين نام در ذهن ها جاي بگيرد آنگاه که فضائل را ذکر مي کند ذهن به سراغ اشخاص ديگر نرود و منتقل به علي(ع) گردد.

 1- سابقه جهاد امام علي(ع)

اَناَ بْنُ مَنْ ضَرَبَ خَراطيَم اْلخَلْق حَتي قالُوا لاالَه اِلاَّ الله. من فرزند کسي هستم که سران مشرکين را کشت تا اين که مردم آزاد شدند و کلمه توحيد را بر زبان جاري کردند.

اين جمله امام سجاد(ع) چند مطلب را فهماند يکي اين که شما ها از نسل سران مشرک هستيد که به دليل اين که علي(ع) آنها را کشت شما کينه آن حضرت را به دل داريد ، نکته ديگر اين که سران قريش مانع توحيد بودند ، شمشير زدن علي(ع) بخاطر برداشتن موانع توحيد بود ، نکته سوم شجاعت و فداکاري علي(ع) که با يک ضربت بزرگان مشرکين و سران يهود همچون ابوجهل ، عمروبن عبدوود ، مرحب خيبري… به هلاکت رساند و اعتلاي کلمه توحيد بواسطه فداکاري علي(ع) بوده است.

خراطيم جمع خرطوم است به معناي بيني بزرگ ، به همين جهت به بيني فيل خرطوم مي گويند ، در زبان عربي به بزرگان يک قوم خراطيم مي گويند.

 

 

اَناَ بْنُ مَنْ ضَرَبَ بَيْنَ يَدَيِ رَسُولِ الله بِسَيْفَيْنِ وطَعَنَ بِرُمْحَيْن من فرزند کسي هستم که در پيشاپيش رسول خدا(ص) با دو شمشير مي جنگيد و با دو نيزه نبرد نمي کرد.

اين جمله حضرت اشاره به جنگ هاي اميرالمؤمنين علي(ع) است ، علي(ع) به دو منظور شمشير کشيد يکي براي تنزيل قرآن ديگري براي تآويل قرآن يکي در زمان پيامبر(ص) ديگري در زمان بعد از رحلت پيامبر اکرم(ص) ، مقصود از دو شمشير و دو نيزه ممکن است اشاره به همين موضوع باشد چه اين که رسول خدا(ص) راجع به علي(ع) فرمود : اِنّ مِنْکُمْ مَنْ يُقاتِلً عَلَي التَاويل کَما قاتَلَ مَعي عَلَي التَّنزيل. در ميان شما کسي است که بعد از من بخاطر انحراف و تآويلي که از قرآن مي برند مي جنگد همچنانکه همراه من بر تنزيل قرآن جنگيد ، اکنون کساني که بعد از رسول خدا آمدند سخن از قرآن مي گفتند ولي صلاحيت آن را نداشتند لذا علي(ع) با آنها جنگيد.

هاجَر اْلهِجْرَيَتْن وَ بايِعَ اْلبَيْعَتَيْن. من فرزند کسي هستم که دو بار هجرت کرد و دو بار بيعت کرد .

در اين که مقصود از دو هجرت چيست ؟ برخي گفته اند : هجرت اول ، هجرت علي(ع) از مکه به حبشه همراه با برادرش جعفر و هجرت دوم هجرت علي(ع) از مکه به مدينه همراه با رسول خدا(ص) برخي گفته اند مقصود ، هجرت از مدينه به کوفه بعد از رحلت پيامبر(ص) ، يا اين که ممکن است هجرت به يمن باشد.

 افتخار علي(ع) آن است که در ليله المبيت در بستر رسول خدا(ص) خوابيد تا اين که جان پيامبر(ص) حفظ شد و آن حضرت از مکه به مدينه هجرت کرد ، آنگاه علي(ع) در حالي که سه فاطمه را همراه داشت (فاطمه بنت اسد مادر خود ، فاطمه زهرا(س) دختر رسول خدا(ص) و فاطمه بنت زبير) به مدينه هجرت کرد .

مقصود از دو بيعت علي(ع) با پيامبر(ص) يکي بيعت رضوان و ديگري بيعت بدر است ، برخي گفته اند: يکي بيعت قبل از هجرت در اوائل بعثت است. اول کسي که با رسول خدا(ص) بيعت کرد علي(ع) بود ، ديگري بيعت بعد از هجرت است که همان بيعت رضوان مي باشد ، بيعت رضوان يا بيعت شجره در سال ششم هجري در ماجراي صلح حديبيه اتفاق افتاد ، اين بيعت آن قدر مهم بود که به عنوان “بيعت با خدا” ياد شده و خداوند به بيعت کنندگان وعده پاداش عظيم و پيروزي داد.

عده اي گفته اند : مقصود از دو بيعت ، بيعت بدر و بيعت بر اسلام است.

از جمله بيعت هاي علي(ع) با پيامبر(ص) بيعت بدر است ، پيامبر اکرم(ص) در هنگام حرکت به سوي جنگ بدر از مسلمانان بيعت گرفت و در رأس بيعت کنندگان علي(ع) بود.

 

بيعت اوائل بعثت ، بيعت بر اسلام بود زماني که آيه “وَ اَنْذِرْ عَشيَرتَکَ اْلَاقْرَبين” نازل شد ، اولين بار پيامبر اکرم(ص) در جريان انذر عشيره سخن از بيعت به ميان آورد.

“وَ قاتَلَ بِبَدْرٍ وَ حُنَيْن” .من فرزند کسي هستم که در جنگ بدر و حنين با دشمن جنگيد.

امام سجاد(ع) از ميان جنگ هاي علي(ع) در زمان پيامبر(ص) تنها دو نمونه را ذکر مي کند يکي جنگ بدر که نيمي از کشته هاي بدر به خصوص سران مشرک به دست علي(ع) بود و در جنگ حنين علاوه بر نبرد و 

فداکاري علي(ع) ، تعدادي از اصحاب از جمله علي(ع) نگهبان جان رسول خدا(ص) بودند و هميشه همراه حضرت حرکت مي کردند و با فرماندهي رسول خدا(ص) جنگ پيروز شد و مسلمانان غنائم زياد گرفتند ، از اين رو امام سجاد(ع) به اين دو مورد از فضائل علي(ع) اشاره فرمودند.

 2- سابقه ايمان علي(ع)

وَ لَمْ يَکْفُرْ بِااللهِ طَرْفَهَ عَيْنٍ .من فرزند کسي هستم که به اندازه يک چشم به هم زدن کافرنشد.

 اين جمله اشاره به سابقه ايمان علي(ع) است ، هيچ کس ترديدي ندارد که علي(ع) يک لحظه هم در مقابل بت سجده نکرد و از طرفي در سن نوجواني اول کسي که به رسول خدا(ص) ايمان آورد علي(ع) بود. خود آن حضرت فرمود : “انا اول من آمن با لله”. پيامبر(ص) نيز فرمود : “لووزن ايمان علي(ع) بايمان امتي لرحج ايمان علي(ع)”.اگر ايمان علي(ع) با ايمان امت من وزن گردد ايمان علي(ع) ترجيح دارد.

 3- القاب علي(ع)

در ادامه امام سجاد(ع) ، به برخي القاب اميرالمؤمنين علي(ع) اشاره مي کند و مي فرمايد :

 اَنَا بْنُ صالِح اْلمُؤْمِنين .من فرزند صالح مؤمنين هستم

“صالح المؤمنين” به صورت مضاف و مضافاليه يعني فردي صالح و شايسته از ميان مؤمنان که مصداق آن يک نفر است. صالح المؤمنين يکي از القاب علي(ع) است که ريشه قرآني دارد.

 خداوند در سوره تحريم آيه 4 در مورد بعضي از همسران پيامبر(ص) که تخلفي کرده بودند مخاطب ساخته و مي فرمايد :وَاِنْ تَظاهَرِا عَلَيْه فَاِنّ الله هَوُ مَوْلاهُ وَجِبْريلُ وَ صالِحُ اْلمُؤْمِنينَ وَ اْلملائِکَهُ بَعْدَ ذالِکَ ظَهيرٌ.

 

اگر بخواهيد برضد پيامبر(ص) دست به دست هم بدهيد ، کاري از پيش نخواهيد برد زيرا خداوند . جبرئيل و صالح مؤمنان مولا و ياور او هستند و فرشتگان نيز بعد از آنها پشتيبان پيامبرند.

در اين آيه خداوند دو نفر از همسران پيامبر(ص) (حفصه و عايشه) را تهديد کرده که اگر بخواهيد بر عليه پيامبر اقدام کنيد ، خداوند و جبرئيل امين و صالح المؤمنين علي(ع) است.

در روايات شيعه و سني آمده که تنها مصداق “صالح المؤمنين” علي بن ابي طالب(ع) است ، حاکم حسکاني حنفي در ذيل اين آيه بيش از 15 روايت نقل مي کند که منظور از صالح المؤمنين علي بن ابي طالب است.

از عمار ياسر نقل شده که پيامبر(ص) به علي(ع) مژده داد يا علي خداوند در قرآن آيه اي براي تو نازل کرده و تو را در رديف جبرئيل قرار داده است ، سپس آيه مذکور را تلاوت کرد.

ابن عباس نقل مي کند که پيامبر(ص) به علي(ع) مي فرمود : هو صالح المؤمنين.

دقت شود که تعبير آيه ” صالح المؤمنين ” صالح از ميان همه مؤمنين است که يک مصداق بيشتر ندارد ، نه مؤمنين صالح لذا اين لقب از القاب ويژه اميرالمؤمنين علي(ع) است.

قابل توجه آن است که اين آيه را مردم شام بارها خوانده بودند اما نمي دانستند صالح المؤمنين کيست؟ امام سجاد(ع) به مردم فهماند اين صالح المؤمنين وجود مقدس علي(ع) است.

وَ وارِثِ اْلنَِبيينَ. من فرزند کسي هستم که وارث تمام پيامبران است

علامه اميني در کتاب “الغدير” 248 لقب و صفت براي علي(ع) از زبان رسول خدا(ص) نقل نموده که يکي از آنها “وارث النبيين” است.

پيامبر اکرم(ص) در يوم الدار روزي که سران قريش را براي دعوت به اسلام به منزل فراخواند و فرموند : کدام يک به من ايمان مي آوريد تا برادرم و جانشينم باشيد ، هيچ کس بلند نشد جز علي(ع) بعد از سه مرتبه پيامبر(ص) فرمود : يا عَلي اَنْتَ اَخيُ وَ وَزيري وَ وارِثي وَ خَليفَتي مِنْ بَعْدي.

و در حديث عقد اخوت نيز به علي(ع) فرمود : قسم به خدائي که مرا مبعوث کرد تو را تأخير نينداختم مگر براي خودم سپس فرمود : اَنْتَ مِنّي بمَنّزِله هاروُنَ مِنْ مُوسي غَيْرُ اَنّه لانبي بَعْدي وَ اَنْتَ اَخي وَ وارثي.

علي(ع) سؤال کرد من چگونه وارث شما هستم؟ پيامبر(ص) فرمود : آنچه من از پيامبران پيشين ارث بردم تو از من ارث مي بري آنگاه فرمود : “کتاب ربّهم و سنه نبيهم” از جهت کتاب و سنت ارث مي بري.

 

 

در بعضي از احاديث آمده علي(ع) “وارث علم النبيين” است اما امام سجاد(ع) تعبيير به “وارث النبيين” نموده و فرمود : علي(ع) نه تنها وارث علم پيامبران است بلکه علي(ع) هم وارث علم پيامبران است و هم وارث کتاب هاي آسماني پيامبران و هم وارث برخي از متعلقات پيامبران همچون سنت آنان و معجزات آنان از سوي ديگر علي(ع) نه تنها وارث پيغمبر است بلکه وارث تمام پيامبران الهي است. 

صاحب کتاب المراجعات مي گويد : پيامبر(ص) بارها فرمود : يا علي تو نه تنها وارث من هستي بلکه وارث همه پيامبران هستي.

وَ قامِع اِْلمُلْحدينَ . من فرزند کسي هستم که نابود کننده همه ملحدان و کافران است.

وَ يَعْسوُبِ المُسلِمين. من فرزند کسي هستم که سردار مسلمانان است

وَ نُورِ اْلمُجّاهِدين. من فرزند کسي هستم که روشنائي جهادگران و پيکار کنندگان در راه خدا است.

در اين فراز سه لقب ديگر اميرالمؤمنين علي(ع) بيان شد و اشاره به اين که بسياري از سران ملحد و کافر بدست علي(ع) به هلاکت رسيدند افرادي مانند : عتبه ، شيبه ، اُميه بن خلف ، ابوجهل ، وليد بن عتبه ، حنظله بن ابي سفيان ، عمرو بن عبدود ، مرحب خبيري.

“يعسوب” به معناي رئيس و پيشواي بزرگ و به معناي امير و فرمانده نيز آمده است و به ملکه زنبوران عسل نيز يعسوب گفته مي شود.

در حديث پيامبر اکرم(ص) يکبار از علي(ع) به عنوان “يعسوب الدين” نام برده شده و در مورد ديگر “يعسوب المؤمنين” ، پيامبر(ص) فرمود : يا عَلي اِنَکَ سَيَدُ اْلمُسْلِمين و يَعْسُوبُ اْلمُؤْمِنين وَ اِمامُ اْلمُتَقين وَ قائِدُ الغْرِ المُحَجِلين ليکن امام سجاد(ع) در اينجا از علي(ع) به عنوان “يعسوب المسلمين ياد کرده. يعني علي(ع) به عنوان امير ، فرمانده و پيشواي مسلمانان است و اين منقبت از مناقب منحصر به فرد و از دلائل خلافت اوست ، و اين جمله تعريض بر يزيد مي باشد که شايسته خلافت نيست ، و خلافت شايسته علي(ع) و اولاد اوست چه اين که از القاب ويژه علي(ع) “يعسوب المسلمين”  است.

 

 

درج شده توسط : امین آزادبخت (مدیر سایت )

بیان دیدگاه !

نام :
رایانامه :