کد خبر : 56644
تاریخ انتشار : ۳ مهر ۱۳۹۳ - ۱۶:۳۸
نسخه چاپی نسخه چاپی
تعداد بازدید 223 بازدید

خطرات استفاده بیش از حد سموم کشاورزی (بخش اول)

  احسان صلاحی/ میرملاس نیوز(بخش اول) سال­ها در ایران، برای حفظ تولیدات كشاورزي از گزند آفات،بیماری ها و علف های هرز هزاران تن از انواع سموم شيميایي در محصولات مختلف مورد استفاده قرار گرفته است.همچنین تحقيقات وسيعي نيز براي ترويج سموم شيميایي طراحي و به اجرا در آمده است. نگاهی به طرح­های تحقیقاتی در چند […]

31224_409

 

احسان صلاحی/ میرملاس نیوز(بخش اول)

سال­ها در ایران، برای حفظ تولیدات كشاورزي از گزند آفات،بیماری ها و علف های هرز هزاران تن از انواع سموم شيميایي در محصولات مختلف مورد استفاده قرار گرفته است.همچنین تحقيقات وسيعي نيز براي ترويج سموم شيميایي طراحي و به اجرا در آمده است. نگاهی به طرح­های تحقیقاتی در چند دهه اخیر نشان می­دهد که بخش عمده­ای از آن­ها به آزمایش انواع سموم شیمیایی در محصولات مختلف و کارآیی آن­ها در مهار آفات، بیماری­ها و علف­های هرز اختصاص داشته است. توليدكنندگان نیز به روش­های مختلف تشویق به استفاده از آفت­کش­های شیمیایی برای حفظ محصولاتشان شده­اند. در نتیجه کشاورزان ناخودآگاه از ترس خطر خسارت آفات، بیماری ها و علف های هرز مصرف انواع سموم شیمیایی را در برنامه­ های تولید خود لحاظ کرده­اند.

در انتخاب کشاورزان نمونه نیز مصرف سموم شیمیایی  به عنوان یک امتیاز در نظر گرفته شده است و  چنین القا شده است كه اگر محصول سالم مي­خواهند باید سم مصرف كنند!

در ایران از 16 میلیون هکتار زمین قابل کشاورزی، در حدود 7/12 میلیون هکتار از آن سالانه تحت پوشش محصولات زراعی و باغی است که از این مقدار حدود 11 میلیون هکتار گیاهان زراعی و 7/1 میلیون هکتار درختان میوه و مابقی در آیش قرار دارد. در حدود808000 هکتار از این اراضی هیچگونه سم شیمیایی مصرف نمی­شود که از این مقدار حدود 254134 هکتار آن محصولات باغی و 554478 هکتار آن محصولات زراعی است. مصرف سالانه سموم شیمیایی کشور، حدود 27 هزار تن از مجاری قانونی است. در مورد مقدار سمومی که به طور غیر قانونی وارد کشور می­شود، نمی­توان تخمینی زد. 

بازار سياه اين مواد شيميایي خطرناك همچنان داغ است. كشاورزان به دنبال سموم قوي­تر مي­گردند و اين مواد تنها در اين گونه بازارها يافت مي­شوند. هدف كاملاً مشخص است! سم خوب مي­خواهند يعني بسيار كشنده! در اين جاست كه سموم بسيار خطرناك تحت نام­هاي مجاز به كشاورزان فروخته مي­شوند. میرکی (1385)، مشاور وزير و مديركل دفتر محيط زيست و توسعه پايدار، اعلام کرد: “به رغم اين كه از 25 سال گذشته هر گونه استفاده از سموم همراه با آلاينده­هاي پايدار در كشور ممنوع شده است، اما همچنان مصرف و عوارض ناشي از اين سموم در اراضي كشاورزي مشاهده مي­شود” و در ادامه اضافه مي­كند كه اين امر نشان دهنده ضعف در كنترل و نظارت بر واردات سموم و قاچاق آن­ها است.

بررسي­هاي آقای کاستنر و همکاران (2005)، محققین شبکه پایش آفت­کش­ها (PAN)، نشان داده است كه در آمريكا، حداقل 12 نوع سم، از گرد و غبار روي لوازم خانگي بخصوص تلويزيون قابل شناسایی است که بیشتر آنها سرطان زا بوده­اند. بنابراین محل­های مسکونی ما نیز می­تواند مشابه اين وضعيت باشد. وقتي حشره­اي را در حال دست و پا زدن مي­بينيم، ناشي از اثر سم روي دستگاه عصبي آن است. لذا اين سم، در سيستم عصبي ما هم نیز اثرگذار است. از آنجایی که نظارتي بر عملكرد اين افراد و يا شركت­ها نيست، حداقل بهتر است شهروندان نسبت به تصميم خود در مورد مصرف این مواد خطرناک آگاه شوند.

سالانه حدود 39 ميليون نفر از مردم جهان در اثر سموم شيميایي آفت­كش مسموم مي­شوند، در حالي كه، سازمان بهداشت جهاني آمار مسموميت­ها را حدود سه ميليون نفر و مرگ و مير ناشي از آنرا 220 هزار نفر اعلام كرده است (شبکه پایش آفتکش­ها، 2006). آمار ديگري نشان مي­دهد كه تعداد مسمومين 25 ميليون نفر و تعداد موارد منتهي به مرگ  فقط شامل مواردی است که به مراكز بهداشت براي معالجه مراجعه کرده­اند. به یقین می­توان گفت همه­ی مسمومين به مراكز بهداشت مراجعه نمي­كنند.  بررسي­ها نشان داده است كه 95 درصد از افرادي كه به نحوي مسموم مي­شوند، سموم را بر اساس توصيه­ هاي روي برچسب بكار مي­گيرند و از مراجعه به مراكز بهداشتي خودداري مي­كنند (همان منبع).

بسياري از هم استانی های محترم براي نابودي چند عدد شته كه در روي درختچه­های رز باغچه یا درختان منازلشان ظاهر مي­شوند، به فروشندگان سموم مراجعه مي­كنند. حاصل اين مراجعات هميشه در دست گرفتن يك قوطي يا شيشه سم است كه ماهيت و اثرات آن برايشان مشخص نيست. اين ظروف كوچك معمولاً فاقد هر گونه اطلاعات كافي براي مصرف­كنندگان است. اضافه اين مواد شيميایي در گوشه و كنار منازل، انبارها و حياط بدون رعايت اصول ايمني نگهداري مي­شود و يا پس از مدتي بدور انداخته مي­شوند.

در بيله سوار استان اردبيل، دختر بچه­ ای  پاكت محتوي سم د.د.ت را به خيال اينكه آرد است، در خميری كه براي يك ميهماني در حال تهيه بود، ريخت و 4 نفر از اعضاي خانواده پس از مصرف آن در ساعت نخست جان باختند و بقيه راهي بيمارستان شدند. از وضعیت سایرین اطلاعی بدست نیامد ( همشهري، شماره 2187).

طبق آیین نامه سازمان حفظ نباتات که در سال 1346 تدوین شده است، وزارت بهداشت موظف به نظارت بر باقیمانده سموم در محصولاتی است که وارد میادین میوه و تره بار می­شوند و در صورت آلودگی به سموم شیمیایی باید از توزیع آنها ممانعت به عمل آورد. در حالی که هیچ­گاه این نظارت عملی نشده است. بررسي­ها نشان مي­دهد عليرغم تصويب برنامه­ی ملي كاهش مصرف سموم و استفاده بهينه از كودهاي شيميایي كه در سال 1374 به اجرا درآمد، خريد سموم شيميایي افزايش داشته است. شايد براي اجراي كنترل بيولوژيك به عنوان مهمترين شيوه­ی جايگزين روش­هاي خطرناك شيميایي، آموزش کارشناسان یک ضرورت بوده که متاسفانه انجام نشده است. به عبارت دیگر هر رویکردی نیازمند نیروی انسانی مناسب با آن رویکرد است. در حالی که روش کنترل بیولوژیک را بعضا همان کارشناسانی انجام داده­اند که سالها با شیوه شیمیایی کار کرده بودند. چرا که عليرغم تحقيقات وسيع در زمينه كنترل بيولوژيك در كشور، بخصوص در روش اشباعی، کاربرد آن بیشتر شبیه روش شيميایي (پاشیدن) بوده و کمتر منطبق بر اصول اکولوژیک به کارگیری عوامل بیولوژیک زنده بوده است. طبيعي است كه هر شيوه­اي نيازمند آموزش و ايجاد ظرفيت لازم و متناسب با آن شيوه است.

در یکی از برنامه­ های ارزیابی اثر بخشی کنترل بیولوژیک در کشور، مشخص شد که ازحدود 100 نفر جمعیت روستای چوکلا (مازندران)، 16 نفر مبتلا به سرطان  و بیماری­های صعب­ العلاج بودند که شاید بی ربط به مواد شیمیایی آفت­کش نباشد (شیرازی و همکاران، 1383).

 سموم شيميایي مصرفی شامل 240 نوع حشره­ كش، كنه­ كش،  قارچ كش، علف­كش و ساير زیست­کش­ها است که در 11953696 هکتار مصرف می­شود.  به عبارت ديگر در هر هكتار حدود 2250 گرم سم مصرف می­شود.

سازندگان مواد شیمیایی ، گاهي اوقات با كشاورزان خرده پا ارتباط برقرار مي­كنند. آن­ها با تبليغ در مورد برداشت محصول خوب و نابودي آفات،بیماری ها و علف های هرز كشاورزان را متقاعد مي­كنند كه سموم اكسيري معجزه­ گر هستند. بدين طريق فروشندگان سموم، قلب و فكر كشاورزان را به تسلط خود در مي­آورند. ”با بروز مقاومت درعوامل پاتوژنیک نسبت به سموم، كشاورزان مقدار بيشتري از آن­ها را مصرف مي­كنند و به منظور حفظ محصول مجبور به استفاده از سموم شيميایي قوي­تر مي­شوند. كشاورزان از اين طريق، هر روز به سموم وابسته­تر مي­گردند و مسئله­ی آفت­كش­ها به يك دور باطل بدل مي­شود“.

اين نمونه­اي از یک اعلامیه تبليغاتی شركت هاي توليد كننده مواد شيميایي  است. در عنوان اين اعلاميه آورده شده است كه ”بدون مواد شيميایي، ميليون ها نفر گرسنه می­مانند“. در زير اين اطلاعيه اشاره شده است كه:

”ميليون ها نفر از مردم جهان دسترسي به غذاي كافي ندارند. بدون مواد شيميایي، اين مشكل افزايش خواهد يافت. ما نيازمند مواد شيميایي براي افزایش ازت در خاك هستيم. علف­كش­هاي شيميایي و حشره­ كش­­ها به ما كمك مي­كنند تا 45% محصولی را كه در حال حاضر توسط علف­هاي هرز،  حشرات و ساير آفات از بين مي روند، حفظ كنيم. برخي از مردم فكر مي­كنند كه هر محصولي كه با مواد شيميایي توليد شود، بد است و هرچه كه بدون مواد شيميایي توليد شود خوب است. اما طبيعت خود يك فرآيند شيميایي است. مسئله اختلاف بين استفاده صحيح از آفت­كش­هاي شيميایي و توان خطرآفرين بالقوه در آن­ها است. ماده شيميایي بي خطر وجود ندارد. آنچه اهميت دارد، استفاده درست از آ­­ن­ها می­باشد”.

احسان صلاحی(کارشناسی ارشد گیاهپزشکی)

پایان بخش اول

 

 

 

درج شده توسط : سرویس خبر و رسانه " میرملاس "

دیدگاه ها

گراوند در گفته :

مطلب جالبی بود ممنونیم مهندس صلاحی

بیان دیدگاه !

نام :
رایانامه :