کد خبر : 71307
تاریخ انتشار : ۱۹ تیر ۱۳۹۴ - ۱۲:۳۳
نسخه چاپی نسخه چاپی
تعداد بازدید 854 بازدید

مباني و الگوهاي اخلاق حرفه اي در نهج البلاغه

  جواد صادقي / میرملاس :  نهج البلاغه در تكون و تكامل تمدن و فرهنگ اسلامي نقش بسزائي داشته و دارد . و نيز اهميت آن در ترويج اخلاق حرفه اي در جامعه مورد توجه بوده و ملاك نهائي اخلاق در نهج البلاغه رضايت الهي است و رعايت حفظ حقوق افراد مبناي عملياتی اخلاق حرفه […]

حاج جواد صادقي -سرپرست مركز

 

جواد صادقي / میرملاس : 

نهج البلاغه در تكون و تكامل تمدن و فرهنگ اسلامي نقش بسزائي داشته و دارد . و نيز اهميت آن در ترويج اخلاق حرفه اي در جامعه مورد توجه بوده و ملاك نهائي اخلاق در نهج البلاغه رضايت الهي است و رعايت حفظ حقوق افراد مبناي عملياتی اخلاق حرفه اي در نگاه نهج البلاغه است . اين كتاب مجموعه اي از خطبه ها و نامه ها و كلمات قصار حضرت علي (ع) از مصادر مهم در اين تأثير گذاري است . امام علي (ع) بعد از رهبري پيامبر اعظم (ص) بعنوان مهمترين و مؤثرترين كارگزار اوست . براي اينكه بهتر موضوع را جهت شناخت و معرفت شناسي مخاطبين محترم بشكافيم ناچاريم مقدمتاً اشاره اي به فرق بين انسان و حيوان از چند منظر داشته باشيم .
حيوانات در مواجهه با مشكلات از دو كنش گريز و ستيز برخوردارند كه جاي تفصيل آن نيست ، اما انسان علاوه بر اين دو واكنش هيجاني از واكنشهاي هوشمندانه حل مسأله و تعامل اخلاقي بهره مندند ، پرهيز از واكنشهاي هيجاني به معناي مهار كنترل هيجانات نشانه بلوغ آدمي است و اين مؤلفهاي هوشمندانه سبكهاي رفتاري افراد را سامان و نوع ارتباط افراد با ساير نشان مي دهد . از نگاه روانشناسان نياز به ارتباط در انسان نيازي بنيادي است و هسته اين نياز ميل به شناخته شدن حمايتهاي عاطفي و امكان انتخاب است.
بنابراين هر انسان نيازمند است كه به گونه اي رضايتمندانه با ديگران رابطه برقرار كند و اين رابطه يا اثر بخش است يا زيان آور ، اخلاق حرفه اي آن قسم از رابطه ي اثر بخش را پيدا مي كند كه داراي ويژگيهاي ذيل است :

يك : صداقت ، انتقال پيامها از طريق هماهنگي زبان گفتاري ، يا زبان ديداري و يا زبان لحن به عبارت ديگر صداقت تناسب درون با برون انسان است . دوم : صراحت ، انتقال پيام و سخن بدون ابهام و اغماض و قابل پردازش و درك است . سوم : احترام متقابل ، ارزش گذاري ، پذيرفتن فردیت حفظ حريم شخصی و انسانی خود و ديگري. چهارم : استقلال : دادن اختيار و آزادي به فرد متقابل كه اين ويژگيهاي فوق الذكر سبك و الگويي ارتباطي محسوب مي شود ، زيرا از اين اوصاف ميتوان نتيجه گرفت كه مبناي اخلاق حرفه اي در نهج البلاغه چنين مؤلفه هايي معرفي گرديده است ، امام علي (ع) ملاك نهائي اخلاق را خدا مي داند بنابراين مهمترين توصيه حضرت ، سفارش به تقواست و به تعبير دقيق تر منظور از مبناي اخلاق حرفه اي از نگاه او مبناي ارتباط ، رفتار ، ارتباط اخلاقي حفظ و رعايت حقوق مردم است ، ودر مواضع مختلف بر آن تأكيد شده است به عبارتي جايگاه اجتماعي افراد بويژه در مشاغل و مناصب مختلف را بر آن استوار مي نمايد .
امام علي (ع) مسئوليت پذيري فرد را در رفتار ارتباطي نسبت به همه افراد اعم از دوست، دشمن ، رفيق ، بيگانه ، مومن ، كافر ، حتي حيوانات ياد آور شده است و آنرا مبتني بر مسؤليت در برابر پروردگار تلقي مي نمايد كه در فرازي از بيانات خود مي فرمايد: ( اي مردم تقوي پيشه كنيد زيرا در پيشگاه خداوندمسئول بندگان خدا ، شهرها و خانه ها و حيوانات هستید) (1) و اين مسئوليت پذيري چيزي جزء رعايت حقوق ديگران نيست .
حضرت در مواقع مختلف به ويژه در نامه هايي به كارگزاران و آحاد مردم ، آنان را به مسئوليت پذيري و رعايت اخلاق اسلامي و انساني متناسب به حرفه ها و مشاغل گوشزد كرده است . او رعايت حقوق مردم را كه عمدتاً از مجراي رعايت اخلاق عبور مي كند ملاحظه حقوق الهي بر شمرده است . از نگاه او بي احترامي و بي حرمتي و ستم به مردم بي حرمتي و بي احترامي به خداست. او مي فرماید :
مسلمان واقعي كسي است كه ديگران از دست و زبان او آزاري نبينند و ادامه مي دهد كه مبناي اخلاق رعايت حقوق مردم است نه صرفاً رضايت آنان ، حضرت چند نكته را بعنوان شاخص رفتار اخلاقي را براي آحاد مردم خصوصاً مديران و كارگزاران متناسب با شغل و حرفه آنان بيان مي كند :
الف : پرهيز از برخورد هيجاني با مردم زيرا مردم ولي نعمت اند و با سعه صدر و تواضع با آنها رفتار شود .
ب : برخورد رفتار قاطعانه كه آميخته با صداقت ، صراحت و احترام و آزادي است .
ج : فروتني و مهرباني با مردم حق واقعي آنان است كه از آموزه هاي قرآني و سنت است .
د : دقت در اداي حقوق ديگران و خوش رويي از ديگر مؤلفه هاي رفتاري است .
ص : امر به نيكوكاري و خوشرفتاري (تكريم ارباب رجوع) نیز از شاخصه های اخلاق است .
س : رعايت اصل استقلال و آزادي كه مجال نقد و بررسي و دفاع از حقوق خود به مردم داده شود و سعه صدر برپذیرش اين نقدها و پاسخ قانع کننده به آنان .در نهايت اگر قرار باشد مبناي اخلاق حرفه اي و شغلي را در جامعه اسلامي توسعه بخشيم و ارتقاء سطح فرهنگ اخلاق و ارتباط صحيح را به ديگران بياموزيم و آنرا عملياتي كنيم بايد تلاش كرد و فرهنگ قرآن و نهج البلاغه را كه ميزان سنجش و اندازه گيري اعمال انسانهاست سرلوحه كار خود از لحاظ فردي و اجتماعي قرار دهيم . باشد که انشاءالله همگان رعايت كنند.

*جواد صادقي مدرس دانشگاه

ازخطبه 167نهج البلاغه

 

 

درج شده توسط : امین آزادبخت (مدیر سایت )

دیدگاه ها

هادی قبادی در گفته :

سلام و طاعات قبول
سالهاست برادر عزیزمان جناب آقای صادقی را زیارت نکرده ام
سپاس از سایت میرملاس که با درج این مطلب مفید از آن عزیز ، توفیق این تجدید دیدار در فضای مجازی را فراهم و از افاضات آن عزیز بهره مند ساخت .

[پاسخ]

میثم فیضی (دانشجو) در گفته :

درود بر جنابعالی.

[پاسخ]

محمدکولیوند الشترروستای کهریز در گفته :

درودبر حاج جواد صادقی واقعاعالی بودانشاله که بازادامه پیداکند

[پاسخ]

مسعود فرج الهی/ تهران در گفته :

جناب صادقی مرد وارسته ای است، در محافل جناحی که در تهران گاهی حضور می یابم همیشه به نیکی از او یاد می کنند چه اصلاح طلب چه اصولگرا

[پاسخ]

علي حسنوند دبير ادبيات در گفته :

سلام استاد ارجمند
هميشه مطالب شما همچون كلاسهاي به ياد ماندني دوران تحصيل(متوسطه) حقير جذاب وگواراست . مغز مطلب از امام عارفان مولي علي (ع) باشد وتحليل شما گيرايي آن دو چندان ميشود.برقرار باشيد.

[پاسخ]

بیان دیدگاه !

نام :
رایانامه :