کد خبر : 71307
تاریخ انتشار : ۱۹ تیر ۱۳۹۴ - ۱۲:۳۳
نسخه چاپی نسخه چاپی
تعداد بازدید 745 بازدید

مباني و الگوهاي اخلاق حرفه اي در نهج البلاغه

  جواد صادقي / میرملاس :  نهج البلاغه در تكون و تكامل تمدن و فرهنگ اسلامي نقش بسزائي داشته و دارد . و نيز اهميت آن در ترويج اخلاق حرفه اي در جامعه مورد توجه بوده و ملاك نهائي اخلاق در نهج البلاغه رضايت الهي است و رعايت حفظ حقوق افراد مبناي عملياتی اخلاق حرفه […]

حاج جواد صادقي -سرپرست مركز

 

جواد صادقي / میرملاس : 

نهج البلاغه در تكون و تكامل تمدن و فرهنگ اسلامي نقش بسزائي داشته و دارد . و نيز اهميت آن در ترويج اخلاق حرفه اي در جامعه مورد توجه بوده و ملاك نهائي اخلاق در نهج البلاغه رضايت الهي است و رعايت حفظ حقوق افراد مبناي عملياتی اخلاق حرفه اي در نگاه نهج البلاغه است . اين كتاب مجموعه اي از خطبه ها و نامه ها و كلمات قصار حضرت علي (ع) از مصادر مهم در اين تأثير گذاري است . امام علي (ع) بعد از رهبري پيامبر اعظم (ص) بعنوان مهمترين و مؤثرترين كارگزار اوست . براي اينكه بهتر موضوع را جهت شناخت و معرفت شناسي مخاطبين محترم بشكافيم ناچاريم مقدمتاً اشاره اي به فرق بين انسان و حيوان از چند منظر داشته باشيم .
حيوانات در مواجهه با مشكلات از دو كنش گريز و ستيز برخوردارند كه جاي تفصيل آن نيست ، اما انسان علاوه بر اين دو واكنش هيجاني از واكنشهاي هوشمندانه حل مسأله و تعامل اخلاقي بهره مندند ، پرهيز از واكنشهاي هيجاني به معناي مهار كنترل هيجانات نشانه بلوغ آدمي است و اين مؤلفهاي هوشمندانه سبكهاي رفتاري افراد را سامان و نوع ارتباط افراد با ساير نشان مي دهد . از نگاه روانشناسان نياز به ارتباط در انسان نيازي بنيادي است و هسته اين نياز ميل به شناخته شدن حمايتهاي عاطفي و امكان انتخاب است.
بنابراين هر انسان نيازمند است كه به گونه اي رضايتمندانه با ديگران رابطه برقرار كند و اين رابطه يا اثر بخش است يا زيان آور ، اخلاق حرفه اي آن قسم از رابطه ي اثر بخش را پيدا مي كند كه داراي ويژگيهاي ذيل است :

يك : صداقت ، انتقال پيامها از طريق هماهنگي زبان گفتاري ، يا زبان ديداري و يا زبان لحن به عبارت ديگر صداقت تناسب درون با برون انسان است . دوم : صراحت ، انتقال پيام و سخن بدون ابهام و اغماض و قابل پردازش و درك است . سوم : احترام متقابل ، ارزش گذاري ، پذيرفتن فردیت حفظ حريم شخصی و انسانی خود و ديگري. چهارم : استقلال : دادن اختيار و آزادي به فرد متقابل كه اين ويژگيهاي فوق الذكر سبك و الگويي ارتباطي محسوب مي شود ، زيرا از اين اوصاف ميتوان نتيجه گرفت كه مبناي اخلاق حرفه اي در نهج البلاغه چنين مؤلفه هايي معرفي گرديده است ، امام علي (ع) ملاك نهائي اخلاق را خدا مي داند بنابراين مهمترين توصيه حضرت ، سفارش به تقواست و به تعبير دقيق تر منظور از مبناي اخلاق حرفه اي از نگاه او مبناي ارتباط ، رفتار ، ارتباط اخلاقي حفظ و رعايت حقوق مردم است ، ودر مواضع مختلف بر آن تأكيد شده است به عبارتي جايگاه اجتماعي افراد بويژه در مشاغل و مناصب مختلف را بر آن استوار مي نمايد .
امام علي (ع) مسئوليت پذيري فرد را در رفتار ارتباطي نسبت به همه افراد اعم از دوست، دشمن ، رفيق ، بيگانه ، مومن ، كافر ، حتي حيوانات ياد آور شده است و آنرا مبتني بر مسؤليت در برابر پروردگار تلقي مي نمايد كه در فرازي از بيانات خود مي فرمايد: ( اي مردم تقوي پيشه كنيد زيرا در پيشگاه خداوندمسئول بندگان خدا ، شهرها و خانه ها و حيوانات هستید) (1) و اين مسئوليت پذيري چيزي جزء رعايت حقوق ديگران نيست .
حضرت در مواقع مختلف به ويژه در نامه هايي به كارگزاران و آحاد مردم ، آنان را به مسئوليت پذيري و رعايت اخلاق اسلامي و انساني متناسب به حرفه ها و مشاغل گوشزد كرده است . او رعايت حقوق مردم را كه عمدتاً از مجراي رعايت اخلاق عبور مي كند ملاحظه حقوق الهي بر شمرده است . از نگاه او بي احترامي و بي حرمتي و ستم به مردم بي حرمتي و بي احترامي به خداست. او مي فرماید :
مسلمان واقعي كسي است كه ديگران از دست و زبان او آزاري نبينند و ادامه مي دهد كه مبناي اخلاق رعايت حقوق مردم است نه صرفاً رضايت آنان ، حضرت چند نكته را بعنوان شاخص رفتار اخلاقي را براي آحاد مردم خصوصاً مديران و كارگزاران متناسب با شغل و حرفه آنان بيان مي كند :
الف : پرهيز از برخورد هيجاني با مردم زيرا مردم ولي نعمت اند و با سعه صدر و تواضع با آنها رفتار شود .
ب : برخورد رفتار قاطعانه كه آميخته با صداقت ، صراحت و احترام و آزادي است .
ج : فروتني و مهرباني با مردم حق واقعي آنان است كه از آموزه هاي قرآني و سنت است .
د : دقت در اداي حقوق ديگران و خوش رويي از ديگر مؤلفه هاي رفتاري است .
ص : امر به نيكوكاري و خوشرفتاري (تكريم ارباب رجوع) نیز از شاخصه های اخلاق است .
س : رعايت اصل استقلال و آزادي كه مجال نقد و بررسي و دفاع از حقوق خود به مردم داده شود و سعه صدر برپذیرش اين نقدها و پاسخ قانع کننده به آنان .در نهايت اگر قرار باشد مبناي اخلاق حرفه اي و شغلي را در جامعه اسلامي توسعه بخشيم و ارتقاء سطح فرهنگ اخلاق و ارتباط صحيح را به ديگران بياموزيم و آنرا عملياتي كنيم بايد تلاش كرد و فرهنگ قرآن و نهج البلاغه را كه ميزان سنجش و اندازه گيري اعمال انسانهاست سرلوحه كار خود از لحاظ فردي و اجتماعي قرار دهيم . باشد که انشاءالله همگان رعايت كنند.

*جواد صادقي مدرس دانشگاه

ازخطبه 167نهج البلاغه

 

 

درج شده توسط : امین آزادبخت (مدیر سایت )

دیدگاه ها

هادی قبادی در گفته :

سلام و طاعات قبول
سالهاست برادر عزیزمان جناب آقای صادقی را زیارت نکرده ام
سپاس از سایت میرملاس که با درج این مطلب مفید از آن عزیز ، توفیق این تجدید دیدار در فضای مجازی را فراهم و از افاضات آن عزیز بهره مند ساخت .

میثم فیضی (دانشجو) در گفته :

درود بر جنابعالی.

محمدکولیوند الشترروستای کهریز در گفته :

درودبر حاج جواد صادقی واقعاعالی بودانشاله که بازادامه پیداکند

مسعود فرج الهی/ تهران در گفته :

جناب صادقی مرد وارسته ای است، در محافل جناحی که در تهران گاهی حضور می یابم همیشه به نیکی از او یاد می کنند چه اصلاح طلب چه اصولگرا

علي حسنوند دبير ادبيات در گفته :

سلام استاد ارجمند
هميشه مطالب شما همچون كلاسهاي به ياد ماندني دوران تحصيل(متوسطه) حقير جذاب وگواراست . مغز مطلب از امام عارفان مولي علي (ع) باشد وتحليل شما گيرايي آن دو چندان ميشود.برقرار باشيد.

بیان دیدگاه !

نام :
رایانامه :