کد خبر : 40764
تاریخ انتشار : ۶ دی ۱۳۹۲ - ۱۴:۵۷
نسخه چاپی نسخه چاپی
تعداد بازدید 2,401 بازدید

علم بهتر است يا ثروت؟!

  داراب ولي زاده / میرملاس نیوز : علم بهتر است يا ثروت؟! اين سؤال تكراري و كليشه اي را يك دانش آموز كلاس پنجم   ابتدايي سر كلاس درس از من پرسيد.وقتي از او پرسيدم چرا اين سؤال را مي پرسي گفت: اجازه! ديگران از ما مي پرسند!قبلأ در باره اين سؤال بي ربط و […]

 

داراب ولي زاده / میرملاس نیوز :

علم بهتر است يا ثروت؟!

اين سؤال تكراري و كليشه اي را يك دانش آموز كلاس پنجم   ابتدايي سر كلاس درس از من پرسيد.وقتي از او پرسيدم چرا اين سؤال را مي پرسي گفت: اجازه! ديگران از ما مي پرسند!
قبلأ در باره اين سؤال بي ربط و بسيار با معناي روان شناختي فكر كرده بودم،سؤال اين دانش آموز معصوم بهانه اي شد براي نوشتن اين سطور.
اگر دقت شود، اين سؤال كه جواب دادن به آن ساده به نظر مي رسد، اساسأ يك سؤال غير علمي و خالي از منطق است و قياس علم و ثروت يك قياس مع الفارق است.
در اهميت ثروت جاي شك و انكار نيست. يك فرد برخوردار از ثروت به مراتب بهتر از يك فرد فقير مي تواند در زندگي موفق باشد. يك جامعه مرفه نيز بهتر و برتر از يك جامعه فقير و فقر زده مي تواند پيشرفت كند و زمينه رشد افراد را فراهم آورد. در اين هم ترديدي نيست كه ريشه بسياري از مشكلات و درماندگي هاي كنوني جامعه ما فقر است؛ اما سؤال اين است كه: قياس علم و ثروت چرا؟ آبشخور سؤال علم بهتر است يا ثروت از كجاست؟
اساسأ علم و ثروت دو مقوله جدا از هم هستند كه ماهيتأ با هم تفاوت دارند. شهيد بلخي در ناهماهنگي دانش و ثروت مي گويد:

دانش و خواسته است نرگس و گل           كه به يك جاي نشكفند به هم
هركه را دانشست خواسته نيست            وانكه را خواسته است، دانش كم

اگر به خاستگاه، اهداف و نتيجه اين دو توجه كنيم، متوجه تفاوت ماهوي آنها خواهيم شد. خاستگاه و شيوه كسب علم و ثروت با هم تفاوت دارد. كسب علم به طور صد در صد با تفكر و انديشه سر و كار دارد و طي يك فرايند سلسله مراتبي دقيق، حساب شده و اصولي به دست مي آيد؛ اما تحصيل ثروت لزومأ و حتمأ نيازمند پيمودن چنين مدارج اصولي و سلسله مراتبي دقيق نيست. به عبارت ديگر علم را نمي توان بر خود بست بلكه بايد حتمأ آن را آموخت اما ثروت را مي توان نياموخته صاحب شد. مثلأ اگر شما بالاترين مدارك دانشگاهي را به يك فرد بيسواد و درس نخوانده عطا كنيد، اين فرد به صرف عطاي شما صاحب علم نخواهد شد. اما اگر ثروت را به هر عنوان و طريقي به يك فرد بيسواد و با هر اندازه استعداد و شايستگي ببخشيد، اين فرد ثروتمند و صاحب ثروت مي شود. ثروت را مي توان از راه ارث هاي سببي و نسبي صاحب شد، ولي علم را نمي توان. علم را فقط با خواندن مي توان صاحب شد ولو اينكه پدر دانشمند باشد.
از نظر هدف و نتيجه نيز علم و ثروت با هم تفاوت اساسي دارند.هدف اساسي از كسب علم، آگاه شدن و پيدا كردن اطلاعات علمي عمومي و يا تسلط فني و تخصصي در زمينه اي خاص است. نتيجه اي كه از اين هدف به دست مي آيد اينست كه فرد از دنياي جهل و ناآگاهي فاصله مي گيرد. ارزشي كه از اين طريق به دست مي آيد قابل سنجش و اندازه گيري نيست. علم، صاحب خود را از لحاظ فكري و فرهنگي از جامعه اش متمايز مي كند. چنين شخصي، يك فرد مترقي و روشنفكر است.
مهمترين و مقدم ترين هدف و نتيجه اي كه از كسب ثروت حاصل مي شود، آسايش مادي صاحب آن است. صاحب ثروت براي به دست آوردن و افزودن آن نياز به محاسبه سود و زيان خود و ديگران دارد اما كسب علم را زياني در پي نيست و نيازي با محاسبه سود و ضرر خود و ديگران نيست. ثروت با بخشيدن كم مي شود و علم با بخشيدن افزايش يابد.
از ديگر تفاوت هايي كه نتيجه علم آموزي و ثروت اندوزي دارد اينست كه، صاحب علم اگر در نتيجه علم آموزي به ثروت برسد، هيچ گاه او را به خاطر ثروتش نمي شناسند بلكه به خاطر علمش او را مي شناسند و مي ستايند. مثلأ اگر يك پزشك يا مهندس و يا يك استاد دانشگاه از راه درآمد علمي خود به ثروت قابل ملاحظه اي دست يابد، او را همان پزشك و مهندس يا استاد مي شناسند و خطاب مي كنند نه به عنوان صاحب فلان كارخانه يا شركت و ثروتش.
با توجه به تفاوت هاي ماهوي علم و ثروت، به نظر مي رسد مطرح كردن اين سؤال ريشه فرهنگي و روانشناختي خاص خود را در جامعه ما دارد. به احتمال قوي اين سؤال زاييده ذهن كساني باشد كه بر اساس برخي ويژگيهاي منفي فرهنگي كه داريم از قبيل: حسادت، خودكم بيني و توجيه شكست خود، سعي دارند با مطرح كردن ثروت خود يا ديگران، عقده ي خودكم بيني و احساس حقارت خويش را در برابر صاحبان علم و انديشه توجيه نمايند؛ زيرا معمولأ به دنبال مطرح كردن سؤال علم بهتر است يا ثروت، غالبأ مستقيم يا غيرمستقيم عنوان مي شود كه مگر درس خواندن و علم آموزي به خاطر كار و پول درآوردن نيست؟! غرض اصلي از طرح اين سؤال اگر نشان دادن برتري ثروت بر علم نباشد- كه معمولأ همين طور است-، مي خواهند بگويند ثروت كمتر از علم نيست!
ختم كلام اينكه علم و ثروت هردو خوب و با ارزش هستند اما قياس اين دو با هم، يك قياس نادرست است. چرا كه از نظر فلسفه وجودي، شيوه به دست آمدن، هدف و نتيجه اي كه از آنها به دست مي آيد ماهيتأ با هم تفاوت دارند. غايت علم آگهي فكري است و غايت ثروت آسايش مادي. مهم اينست كه طراح سؤال علم بهتر است يا ثروت، چه چيزي را غايت زندگي مي داند، آگاهي فكري يا آسايش مادي؟
سخن خويش را با چند بيت از دفتر دوم و ششم مولوي در اهميت و ارزش آگتهي به پايان مي برم:

جان نباشد جز خبر در آزمون
هركه را افزون خبر جانش فزون
جان ما از جان حيوان بيشتر
از چه، زان رو كه فزون دارد خبر
اقتضاي جان چو اي دل آگهيست
هر كه آگهتر بود جانش قويست

 

 

درج شده توسط : امین آزادبخت (مدیر سایت )

دیدگاه ها

عدالت در گفته :

با سلام خدمت اقای ولی زاده.خیلی مفید بوداما تاریخ نشان داده ومستند است که در جوامع مختلف در هر قشری از مردم چه کارهاکه به خاطر پول و ثروت انجام نشد ؟چه خونهایی که ریخته نشد؟ و….

بیرانوند در گفته :

بر کسی پوشیده نیست که علم خوب است اما من یک پسر دانش اموز دارم که وقتی پرینت این مطلب را به دستش دادم و بعد از خواندن نظرش را خواستم این دانش اموز گفت قطعأ ثروت بهتر از علم است و از بزرگانی مثل شاعران گذشته میگفت که در فقر زندگی میکردند و از حال حاضر که هرچند سواد بالاتر داشته باشی اما اگر پول نداشته باشی ارزش ندارد چون در رفاه و اسایش زندگی نمیکنی خلاصه هر چی من گفتم ای فرزندم علم بهتر است و اگر علم داشته باشی به ثروت هم میرسی ولی گوش شنوایی نبود حرفی زد که جوابش نداشتم،گفت بابای من الان تو درس خونده ایی و مدرک بالا گرفته ای و حقوق ماهانه داری اما با این حقوقت میتونی برای من فرزندت یک موبایل یمک میلیونی که ارزوی من است بخری؟گفتم فعلأ نمیتونم و گفت تو که داری بازنشست میشی پس کی میتونی بخری؟ و دیگر جوابی نداشتم . حرف منو قبول نکرد که نکرد و همچنان با خود زمزمه میکند که ثروت بهتر است،حالا که فکرش میکنم حق با اونه اگه من 30سال پیش کار و کاسبی و شغل ازاد را انتخاب میکردم آیا وضع مادی ام بهتر نبود؟خلاصه گیج شدم

ناشناس در گفته :

اگر علم را معادل دانایی ،معرفت ،اخلاق ،توانایی قرار دهیم قطعا علم از ثروت بهتر است البته علم واقعی ثروتی است که پایان ندارد خودش ثروت زا است علم به این معنی ای که ما با زور و تقلب و بدون هیچ انگیزه و پژوهش و شور و اشتیاق مدرکی را بگیریم که علم نیست این یک فاجعه است اگه ما نتونیم دانش آموز رو توجیح کنیم که علم تهتر است یا ثروت

خلیل در گفته :

سلام،

استدلال ها برای نشان دادن تفاوت بسیار این دو درست، اما نتیجه گیری نادرست است. هیچ علمی نیست که ثروت زا نباشد چه مستقیم و چه غیر مستقیم. آن نظری که می گفت ” دانش برای ثروت آوری نیست ففط برای اسغایت علم آگهی فکری است و غایت ثروت آسایش مادی. ” مریوط به همان زمان مولوی است. مگر نمی بینیم که این همه آسایش مادی زندگی انسانی نتیجه علم است؟

داراب وليزاده در گفته :

خدمت اين عزيز عرض كنم كه اگر دقت كرده باشند، بنده سوال دانش آموز را بهانه اي براي نوشتن قرار دادم و نگفته ام كه نتوانستم دانش آموز را توجيه كنم.در ثاني در خصوص علم منظور علم واقعي است نه علم به قول ايشان تقلبي. اگر علم تقلبي بد است كه هست، تكليف ثروت تقلبي به مراتب روشن تر است.

دانشجویان در گفته :

ثروت بهتر است اگه ثروت زیادی داشته باشید ودرست استفاده کنید از علم بهتره زیرا علم هم واسه بدست اوردن ثروت است

دانشجوی رازی در گفته :

برای این طرز فکر شما متاسفم . قطعا ماهیت عالم بودن ارزشمندتر از ثروتمند بودنه . ثروت خردو دانش نمیاره ولی حالا کسی مثل شما که دوس داره ثروتمند بشه یکی از راه هاش میتونه کسب علم باشه . تکرار میکنم .. یکی از راه هاش . بدرود

راستشو بخواهي ثروت چون زماني كه ثروت داشته باشي هم احترام داري هم سربلندي هم آبرو هم علم هم اخلاق و…. پس ثروت الان بهتره آن زمان قديم بود كه علم بهتر بود

حسین در گفته :

مثل بابک زنجانی ؟؟؟

داراب وليزاده در گفته :

با سلام خدمت آقاخليل.راستش متوجه منظورتان از نتيجه گيري غلط نشدم.من منكر ثروت زا بودن ثروت نبوده ام بلكه معتقدم اين دو ماهيتأ با هم تفاوت دارند و غير قابل قياس و غايت اصلي علم آگاهي و دانا شدن است. تروت زا بودن علم مسئله اي غير از هدف و ماهيت علم است.اگر غايت علم ثروت اندوزي بود كه طرفداران برتري ثروت گوي سبقت از دوستداران دانش در علم آموزي مي ربودند! اتفاقأ از گذشته تا كنون معمولأ طالبان علم ثروت ناچيز خود را صرف علم آموزي كرده اند.

میرزایی در گفته :

با سلام خدمت جناب ولیزاده
نوشتارتان زیبا است و بدرستی حق مطلب را ادا می نماید ، ولی
به نظر من لزومی نداره علم را همیشه در مقابل ثروت دانست.
این دو می توانند مکمل هم باشند.

داراب وليزاده در گفته :

باسلام خدمت آقاي ميرزايي. سخن شما كاملأ درست است علم و ثروت مي توانند مكمل هم باشند و من هم نمي گويم علم و ثروت مقابل هم و يا معارض همند بلكه معتقدم ماهيتأ با هم متفاوتند و هركدام به جاي خود مثبت و مورد نياز بشرند.

محمدی در گفته :

باسلام خدمت استاد ولیزاده
اعتراف می کنم که هیچگاه تا به امروز به این سوال تکراری، بااین نگاه – قیاسی غیر منطقی و آبشخور سوال- فکر نکرده بودم. دقت شما به خود سوال، پیش از پاسخ دادن به آن قابل تحسین می باشد.
اما به نظر می رسد خود سوال نیز به اندازه کافی روشن نیست و در کلمه علم دچار ابهام می شود! مراد از علم کدام علم است؟
1-علمی که همکنون در مدارس و دانشگاه به عنوان کتب درسی تدریس می شود؟
2-علمی که در حوزه های علمیه تدریس می شود؟
3-علمی خاص که نزد عرفایی همچون آیت الله قاضی،کربلایی کاظم، رجبعلی خیاط… وجود دارد؟
4-علمی که به یک شغل فنی مربوط می شود؟
5-…

اگر بخواهم به عنوان یک دانشجو به سوالات فوق پاسخ بگویم اگر منظور از علم گزینه 1 باشد ، در جواب می گویم برای اغلب دانشجویان و فارغ التحصیلان ثروت بهتر از علمیست که همکنون می آموزند.عالم بی عمل به چه ماند به زنبور بی عسل! خود نشان ازسرزنش عالم و بیهوده بودن علم برای او ست.زیرا نه خود از ان منتفع می شود و نه دیگران از آن بهره ای خواهند برد.
اگر مراد از علم گزینه دوم باشد باز ثروت را انتخاب می کنم زیرا خداوند متعال در قران نکوهش میکند عالمان دینی را که به علمشان عمل نمی کنند و انان را به خر تشبیه می کند که بارشان کتاب است.
و اگر گزینه سوم باشد علم را ترجیح می دهم .آن کس که تو را شناخت جان را چه کند/ فرزند و عیال و خانمان را چه کند.دیوانه کنی هر دو جهانش بخشی/ دیوانه ی تو هر دو جهان را چه کند.
و اگر گزینه….
فارغ از قیاس بین علم و ثروت و پاسخ به سوالات فوق باید گفت هر علمی که در زندگی انسان تاثیر مثبتی نداشته باشد آموختن آن نه تنها مفید نیست بلکه به سبب اتلاف عمر اشتباهی بزرگ است.

داراب وليزاده در گفته :

با سلام خدمت آقاي محمدي و تشكر از نقد ايشان.به نظرم اگر بخواهيم اينگونه به مسئله نگاه كنيم مي توان از طرف ديگر پرسيد كدام ثروت؟ چون هر ثروتي هم قابل دفاع نيست. بحث اينست كه به نظر من اين قياس از پايه يك قياس نادرست و بي ربط است.اضلأ اين دو به هم ربطي ندارند كه بخواهيم آنها را با هم مقايسه كنيم. بحث علم حقيقي وتقلبي و ثروت حلال و غير حلال دو مقوله جدا از همند. علم تقلبي را بايد با علم درست مقايسه كرد و ثروت تقلبي را با ثروت حلال.

جواد در گفته :

سلام مطالب شما آقای ولیزاده بسیار مفید بود تشکر.

جواد در گفته :

سلام محمدی
به نظرم همون ثروت از همه گزینه های شما بهتر است. با ثروت می شه همه گزینه های که نوشتی را به آسانی به دست آورد
اما شما به نکات ظریفی اشاره کردی تشکر

دانشجوی کوهدشتی از همدان در گفته :

باسلام.نخبگان کوهدشتی سلام.احسان گراوند هستم.دانشجوی بوعلی سینای همدان.

وظیفه ی خودم میدانم به اطلاع تمامی اهل قلم برسانم اینجا از کوهدشتی به نیکی یاد میکنند
به برکت وجود جوانی نخبه بنام دکتر یاسین عبدی از طایفه کوهنانی.ایشان 28سال سن دارن و دکترای مهندسی زمین شناسی هستن.هیئت علمی دانشگاه هستند و جدیدا کتابشان بعنوان منبع اصلی کارشناسی ارشد مهندسی زمین شناسی معرفی شده.

کمیر در گفته :

با سلام
علم توان ایجاد ثروت را دارد.
ثروت توان ایجاد علم را دارد.
بدون ثروت می شود به علم رسید(بسختی).اما بدون علم نمی شود به ثروت رسید.آیا می شود نتیجه گرفت علم بهتر از ثروت است؟؟؟؟؟؟

کمیر در گفته :

با سلام بر آقای عزیز و محترم داراب ولی زاده
آقای ولی زاده عزیز شما اصل صورت مسئله را پاک کردید .این دنیا و تمام ذرات مادی و معنوی تشکیل دهنده آن یک مجموعه کل را ایجاد کرده و مانند حلقه های زنجیر بر یکدیگر اثر گذار و قابل مقایسه هستند .چگونه ممکن است کسی علم نداشته باشد ولی ثروت داشته باشد .ذهنیت شما در مورد ثروت بسیار منفی و علم را مقدس فرض کرده اید.این مثالی که شما فرموده اید( ثروت را می توان از راه ارث های سببی و نسبی صاحب شد) آیا حفظ و نگهداری و از همه مهمتر استفاده از این ثروت ارثی علم و قدرت تشخیص نمی خواهد.فکر کنم اشتباه شما از اینجا ناشی شده که علم را فقط از نوع مثبت فرض کردید . همه چیز در این دنیا در بین دو بینهایت منفی و مثبت قرار دارد افکار و کردار انسانها نیز چنین است . حتی اگر کسی بخواهد از راه کثیف دزدی به ثروتی برسد اگر نادان و ناعالم باشد به کاهدان می زند.سوال من اینست آیا علم خالی به چه دردی می خورد اگر علم در خدمت رفاء و آسایش، کسب ثروت سود و منفعت و بذل بخشش انسان نباشد چگونه می توان دست ناتوانی را گرفت .لذا ایندو یکی هستند نه علم بدون ثروت معنی دارد نه ثروت بدون علم . اساسآ کسی که ثروت دارد با یک تفکر{ مطلق (بدون در نظر گرفتن منفی یا مثبت بودن فکر) } علمی به آن رسیده است .نمی شود تصور کرد یک خانواده دارای معلومات حقیقی در یک منجلاب و فقر زندگی کند.علم نشان ثروت و ثروت نشان علم شخص است

داراب وليزاده در گفته :

با سلام خدمت اين آقاي عزيز و محترم.راستش نقد شما به گونه اي فلسفي مآبانه است كه من احساس ميكنم زياد به معني بحث من ربطي ندارد. در اين خصوص ذكر چندنكته را ضروري ميدانم: اولأ بنده نه علم را مقدس فرض كرده ام نه ثروت را منفي بلكه فرضم بر اينست كه اين دو هردو مثبت و مورد نياز بشر هستند منتها ماهيتأ با هم تفاوتهايي دارند كه آنها را با هم غير قابل قياس ميكند.اينكه خواننده اي بر اساس تفاوتهاي اين دو به اين نتيجه مي رسد كه علم مقدس است و ثروت منفي چيز ديگريست.دومأ بحث حفظ و نگهداري ثروت و يا استفاده از آن را نمي توان نشانه ي عالم بودن شخص دانست، علم هم نياز به حفظ و نگهداري و استفاده درست دارد. تفاوت غير قابل انكاراينست كه ثروت را مي توان از راه ارث صاحب شد ولي علم را نمي توان.سومأ اينكه علم بايد در خدمت رفاه و كسب آسايش بشر باشد اولأ روشن تر از آنست كه نياز به بحث باشد دومأ ربطي به موضوع نوشته من ندارد.سومأ اين ادعا كه علم و ثروت يكي هستند و يكي بدون ديگري معني ندارد و هريك نشان ديگريست!!، يك ادعاي سخت و به لحاظ علمي و فلسفي متناقض است كه اثبات آن بس استدلال و شرح مي خواهد!

علم زیرا با علم ثروت هم شود بدست آورد درباره این موضوع امام علی می فرماید:علم بهتر است ؛ زیرا مال به مرور زمان کهنه می شود ، اما علم هرچه زمان بر آن بگذرد ، پوسیده نخواهد شد.

منتاتنم

ناشناس در گفته :

علم بهتر است

عالنع در گفته :

بسیتادرزتن

بیان دیدگاه !

نام :
رایانامه :