کد خبر : 3275
تاریخ انتشار : ۱۰ فروردین ۱۳۹۱ - ۰۱:۲۸
نسخه چاپی نسخه چاپی
تعداد بازدید 3,880 بازدید

نقد و بررسی کتاب «عطر سنبل عطر کاج»

  نقد و بررسی کتاب «عطر سنبل عطر کاج» اثر «فیروزه جزایری دوما» سید مجتبا حسینی :    «عطر سنبل، عطر کاج» کتابی ست جذاب و ساده که با لحنی طنز آمیز منتخبی از خاطرات ِ «فیروزه جزایری دوما» نویسندهٔ کتاب را به عنوان مهاجری ایرانی الاصل ِ ساکن آمریکا بیان می‌کند. نثر کتاب بسیار […]

 

نقد و بررسی کتاب «عطر سنبل عطر کاج» اثر «فیروزه جزایری دوما»

سید مجتبا حسینی :

 

 «عطر سنبل، عطر کاج» کتابی ست جذاب و ساده که با لحنی طنز آمیز منتخبی از خاطرات ِ «فیروزه جزایری دوما» نویسندهٔ کتاب را به عنوان مهاجری ایرانی الاصل ِ ساکن آمریکا بیان می‌کند. نثر کتاب بسیار ساده، روان و دوست داشتنی ست و در آن از عبارات مسجع، مفاهیم فلسفی و استعارات ِ پیچیده خبری نیست. در این کتاب با طنز بسیار گیرا و جذابی رو به رو هستیم که حاصل ِ تقابل دوِ فرهنگ ایرانی و آمریکایی ست که از زبان یک نویسندهٔ غیر حرفه‌ای با زیبایی هر چه تمام‌تر بیان می‌شود.

 

 «جزایری دوما» در این کتاب از زندگی ایرانی می‌گوید، از تقابل فرهنگ ایرانی و غربی، از تفاوت بوی خوش سنبل ِ سفرهٔ هفت سین و عطر کاج ِ کریسمس، از سنتهای ایرانی و اصالت‌هایش و تفاوت آن با زندگی مدرن آمریکایی با تمام امکاناتش و تمام ِ این تفاوت‌ها را با سادگی هر چه تمام‌تر همراه با چاشنی طنز به گونه‌ای بیان می‌کند که به کسی بر نمی‌خورد.

 

بر خلاف نظر عده‌ای (بخصوص سایت خبری مبارزین) که معتقدند: «دوما چهرهٔ خانوادهٔ ایرانی را زشت و مشمئزکننده ترسیم کرده است» معتقدم با وجود برخی موارد ِ قابل چشم پوشی که آن هم به علت نوع نگرش و محیطی ست که نویسنده در آن بزرگ شده است سایر موارد هیچ گونه احساس حقارت یا توهینی را به خوانندهٔ داستان منتقل نمی‌کند. یکی از مهم‌ترین مواردی که نویسنده به علت تفاوت فرهنگی و تبلیغات ِ نامناسب غرب از آن بی‌اطلاع مانده و دربارهٔ آن به اشتباه قضاوت کرده است پدیده و رویداد «انقلاب اسلامی» ست، به عنوان مثال در جایی از کتاب بی‌اطلاعی نویسنده ازعظمت انقلاب اسلامی با گفتن این جمله مشخص می‌شود: «چقدر غم انگیز است که مردم (آمریکا) به آسانی از تمام یک ملت (ایران) به خاطر کارهای عده کمی متنفر می‌شوند» و یا وقتی که از ازدواج و فرهنگ ِ ازدواج در ایران صحبت می‌کند آن را این گونه بیان می‌کند: «ازدواج در فرهنگ ما کاری به عشق و عاشقی ندارد، بیشتر انتخابی و مصلحتی است. اگر خانم و آقای احمدی از آقا و خانم نجاتی خوششان بیاید فرزندانشان باید با هم ازدواج کنند! از طرف دیگر اگر پدر و مادر‌ها از هم خوششان نیاید ولی بچه‌ها همدیگر را دوست داشته باشند، خوب همین وقتهاست که اشعار غمگین ِ عاشقانه سروده می‌شود…»

 

باید قبول کرد که «فیروزه جزایری دوما» فقط ۷ سال ِ اول ِ زندگی خود را در ایران بوده و صد البته بسیار منطقی ست که خاطرات زیادی از آن سال‌ها در ذهن او باقی نمانده است و آنچه در ذهن اوست بیشتر به سرک کشیدن در گنجهٔ لباسهای قدیمی شباهت دارد که به درد پوشیدن نمی‌خورند و فقط یاد آور ِ خاطراتی دور هستند؛ شاید بهتر بود «دوما» دربارهٔ ازدواج و فرهنگ ِ ازدواج در ایران بیشتر و به روز‌تر می‌نوشت، اما با این وجود نمی‌توان از ارزش کار او، زیبایی داستان‌ها، طنز واقعگرایانه و واقعیاتی که در کتاب مطرح شده‌اند به راحتی چشم پوشی کرد.

 

باید قبول کرد این کتاب نه تنها برای ما ایرانی‌ها دریچه‌ای رو به فرهنگ آمریکایی ست بلکه دریچه‌ای باز‌تر از فرهنگ ایرانی برای آمریکایی هاست.

 

با وجود موارد بیان شده در بالا باید اذعان داشت که مهم‌ترین ویژگی و امتیاز ِ «جزایری دوما» آشنایی او با فرهنگ و ادبیات آمریکایی – ایرانی ست؛ آنجا که خوانندهٔ داستانش را در تمام طول داستان در یک همزاد پنداری عمیق و دوست داشتنی فرو می‌برد؛ «فیروزه جزایری دوما» قبل از آنکه یک آمریکایی باشد یک ایرانی ست و همین تعلق خاطر ِ نویسنده به ایران و فرهنگ ایرانی ست که سبب می‌شود خوانندهٔ «عطر سنبل، عطر کاج» با وسواس و هیجانی خاص به سرنوشت شخصیت‌ها و ماجرا‌ها دقت کند و منتظر اتفاقات ِ خنده داری باشد که ممکن است گاهی برای خود او نیز رخ داده باشد که اگر غیر از این بود هرگز در خلال داستان و با خواندن ماجراهای آنکه در تقابل ِ شخصیت ایرانی با آمریکایی رخ می‌دهد بلند بلند نمی‌خندید!

 

اما به عنوان مطلب پایانی باید اشاره‌ای به ترجمهٔ کتاب داشت. با وجود اینکه «فیروزه جزایری دوما» خود ایرانی ست اما کتاب توسط ِ «محمد سلیمانی نیا» به فارسی ترجمه شده است؛ ترجمه‌ای روان، زیبا و تقریبا بی‌نقص. اما اوج ترجمهٔ کتاب تغییر نام آن از «خنده دار به فارسی» به «عطر سنبل، عطر کاج» است که بدون شک زیبا‌ترین و گویا‌ترین نامی بود که می‌شد بر این کتاب گذاشت.

 

درج شده توسط : امین آزادبخت (مدیر سایت )

دیدگاه ها

حشمت اله آزادبخت در گفته :

ممنون جناب حسینی عزیز به خاطر نوشته ومعرفی این کتاب…نوروزت پر از بوی خوش سنبل ِ سفرهٔ هفت سین.

مرتضا خدایگان در گفته :

سلام مجتبای عزیز. کتاب رو نخوندم اما نگاه تو به چنین کتابی مجابم میکنه حتمن ببینمش. مرسی از قلمت .

مهرناز عطایی در گفته :

سلام…. جالب بود… مرسی که نقد آثار میکنی…. افرین…

زهره دوستی در گفته :

ممنون از معرفی و نقد کتاب باید قشنگ باشه حتما میگیرم می خونم

فرهاد محمودوند در گفته :

سلام عزیز
کتابو نخوندم ولی معرفی خوبی بود.

علی عبداللهی در گفته :

سلام
از تحلیل شما استفاده بردم سپاس

زهرا فرقاني در گفته :

نقد خوبی بود.غیر از چیزهایی که گفتید، در بعضی قسمتهای کتاب، نظر نویسنده،فقط برداشت شخصی وی از تاریخ و فرهنگ ملت هست که نمیتواند در تاثیر گذاری و زیبایی نوشته کم کند.

سلام دوست من.
نقد و نظرت را در باره کتاب خانم جزایری خواندم گویا و مفید بود.
برایت بهترینها را آرزو دارم.

واجب شد که حتمن این کتاب رو بخونم…
سپاس…

دستون درد نکنه. ولی این کتاب مال سال ۲۰۰۵ بود. از اون به بعد کلی کتاب خوب و بد و ریز و درشت منتشر شده. کتابایی که بسیار ارزش بالاتری دارن برای معرفی و بررسی.
حتا کتاب جزو اون دسته کتابا نیس که گذر زمان هم تأثیری توی ارزشش نداشته باشه. درواقع کتابی نیست که اتفاقی توی ادبیات محسوب بشه و هروقتی بشه بهش مراجعه کرد. کتابیه که نخوندنش چیزی از آدم کم نمی‌کنه خوندنش هم لذت بخشه برای یک بار. منظور این که می شه بعد از این همه مدت ازش چشم پوشید و سراغ کتاب مهم تری رفت.
به هر روی ممنون.

سيد جواد حسيني در گفته :

سلام.
مفید بود.ممنون

افسانه در گفته :

الان این کتابو تموم کردم عالی بود بعد مدت ها یک کتاب درست و حسابی خوندم

سلام البته فکر کنم بیشتر از ۷ سال اول عمرش توی ایران بوده چون از کلاس چهارم در ایران تعریف می کنه

محمد ملک در گفته :

سلام من این کتاب رو چند بار خوندم و باعث شد تا اشتیاق پیدا کنم خاطرات خود را بنویسم البته با همان درون مایه طنز. این کار رو به اتمام است و اگر توفیق پیدا کنم آنرا بچاپ خواهم رساند

سلام نه آقا مجید هفت سالشون بوده که از ایران می رن دو سال بعد بر می گردن ایران و بعد از دو سال باز می رن آمریکا
کتاب فوق العاده بود. بعد از شازده کوچولو و کافه پیانو تبدیل به محبوب ترین کتاب من شده . . . عاشقشم

سوده در گفته :

کتاب بسیار جذابی است بعد از مدت ها کتابی با این مضمون خوندم که تونست جذبم کنه اتفاقاً کتاب قلمی بی طرف طنز الود داره و برخاسته از حس واقعی نویسنده است نه صرفاً قلم سرائی و توصیف های اغراق آمیز

محبوبه در گفته :

این کتاب را تازه خریدم و به برادرم هدیه دادم …مرسی که درموردش خوب نوشته بودید چون واقعن نگران مضمونش بودم

این کتابو ماه پیش خریدم و خیلی سریع خوندمش
حتی پدرم از خوندن این کتاب لذت برد:)
مرسی

لیلا میرباقری در گفته :

قرار نیست همیشه ادم کتابهای عالی و به قول خانم بی تا کتابای که چیزی واسه گفتن داشته باشه رو بخونه.اونا هم جای خودشون رو دارن.همینطور که میشه از خوندن صد سال تنهای لذت برد این کتاب هم لذت های خاص خودش رو داره که من خواننده از خوندن هر دو اونم به اندازه خودش لذت بردم.بیشترین استفاده من از این نوع دسته کتابها اینه که هر وقت به دلایلی چند وقتی از خوندن کتاب دور افتادم زبان ساده و روان این کتاب مثل رمان رضا امیر خوانی من رو باز میکشونه سمت کتاب حالا چه از برخس گرفته چه کافکا وکامویا هر نویسنده ای که به قول معروف حرفی واسه گفتن دارن.
کتابی هست که ارزش یک بار خوندن رو داشته باشه.

مریم در گفته :

اون قسمت که می گه “چقدر غم انگیزه …” بیثتر اشاره داره به تسخیر سفارت آمریکا نه انقلاب

سمانه در گفته :

سلام
ممنون از نقد خوبتون
من از حرفایی ک توی نقدتون زدین میخوام برای یه کنفرانس کلاسی استفاده کنم. امیدوارم راضی باشین

بیان دیدگاه !

نام :
رایانامه :